|
„Nasza obecność tutaj przynosi obopólne korzyści - irlandzka ekonomia rozwija się między innymi dzięki temu, że są tutaj Polacy” – o zmieniającym się obliczu irlandzkiej polonii, obawach i nadziejach na przyszłość oraz odkłamywaniu mitów o „polskim hydrauliku” opowiada Ambasador RP Witold Sobków, kończąc właśnie swoją kadencję w Irlandii .
Anna Paś: Wielokrotnie Pan wspominał, iż na Pana oczach Irlandia zmieniła się diametralnie: kiedy cztery lata temu obejmował Pan placówkę w Dublinie, w Irlandii mieszkało zaledwie kilka tysięcy Polaków. Stąd Pana rola wówczas polegała nie tylko na reprezentowaniu władz polskich na obczyźnie, lecz przede wszystkim, na promowaniu idei akcesji Polski do Unii Europejskiej.
Ambasador RP Witold Sobków: To prawda. We wrześniu 2002 roku sytuacja tutaj wyglądała zupełnie inaczej: w Irlandii mieszkało około 180 Polaków, przedstawicieli powojennej emigracji, oraz około 4 tysięcy osób, posiadających pozwolenia o pracę. Moim pierwszym i głównym zadaniem po przyjeździe było włączyć się w prace wokół II Traktatu Nicejskiego – chodziło o to, by przekonać Irlandczyków, że powinni zagłosować na „tak”. Było to zadanie bardzo trudne, bowiem nie powinniśmy wtrącać się w wewnętrzne sprawy kraju, choć poparcie referendum było kluczową sprawą. Stąd jedyne co mogłem zrobić, to tłumaczyć, jak ważna dla Polski jest ratyfikacja Traktatu. Dlatego przez pierwszych sześć tygodni co dwa-trzy dni jeździłem do miast i miasteczek Irlandii wraz z Narodowym Forum Europy, gdzie na spotkaniach z lokalnymi mieszkańcami odpowiadałem na ich pytania o Polskę, starałem się rozwiać obawy i dylematy.
A.P: Czy Irlandia obawiała się „polskiego hydraulika”?
W.S: Nie, hydraulika się nie bano! Wręcz przeciwnie – śmiano się, że hydraulików możemy przysłać nawet dziesiątki. Bardziej obawiano się polskiej, zdrowej żywności, że stanie się konkurencją dla irlandzkiej produkcji rolnej. Dlatego musiałem przekonywać farmerów, że nasze produkty są raczej komplementarne i nie zagrożą tutejszej gospodarce.
A.P: Tymczasem nadszedł 1 maja i chyba nikt nie spodziewał się takiego obrotu spraw: podczas gdy Polacy mieszkający tutaj na długo przed Pana przyjazdem zostali przygnani wiatrami historii, a sama emigracja oznaczała często zupełne zerwanie kontaktów z krajem, my – którzy zjawiliśmy się w Irlandii po wstąpieniu Polski do UE – jesteśmy dziś zupełnie inni, przyjechaliśmy dla innych celów i z innych powodów. Jaka jest w Pana oczach dzisiejsza emigracja?
W.S: To zupełnie inna sytuacja, różnice zauważam na każdym kroku. Poczynając choćby od imprez kulturalnych, jakie tutaj organizujemy – kiedyś były to głównie koncerty kameralne, jazzowe, a dla wielu wydatek kilku funtów na bilet był dużym dylematem. Tymczasem dziś młodzi Polacy chodzą na koncerty pop-rockowe, nie skąpią pieniędzy na modne ubrania, bywają w kinie i w restauracjach. Co najwyżej, boleśnie odczuwają to starsze ośrodki polonijne, cierpiące na brak wolontariuszy. Ale nie ma się czemu dziwić – Polacy powtarzają, że przyjechali tutaj pracować, zarabiać pieniądze, szanują swój czas. To przykre, ale zrozumiałe. Z drugiej jednak strony aspekt zarobkowy sprawia, że Polacy pracują efektywnie, solidnie, wydajnie. Są zewsząd chwaleni za to, że - w odróżnieniu od lokalnych, wąsko wyspecjalizowanych fachowców – polski pracownik nie dość, że przykładowo naprawi kopiarkę, to jeszcze poprawi cieknącą rurę, powiesi obraz i zabezpieczy gniazdka elektryczne. Bardzo nas tu chwalą! Za to jak pracujemy, za to, że większość potrafi porozumiewać się w języku angielskim, za to, że wiemy, po co tu jesteśmy. Dlatego różnic mógłbym wymieniać wiele. Polacy kupują tutaj samochody, biorą kredyty hipoteczne, Polacy „uratowali” budki telefoniczne...
A.P: Budki telefoniczne?
W.S: Tak, telefony do Polski stanowią jedną z najpopularniejszych destynacji na rynku usług telekomunikacyjnych. Irlandzka ekonomia rozwija się między innymi dzięki temu, że są tutaj Polacy. Kolejnym przykładem są banki, które notują rekordowe liczby przelewów pieniędzy do Polski. Wyprzedziliśmy nawet Wielką Brytanię! Nasza obecność tutaj przynosi obopólne korzyści – pomagamy Irlandii podtrzymywać ten dobrobyt.
A.P: Mimo głosów, że zabieramy pracę samym Irlandczykom? Wszak pojawiły się pomysły zablokowania rynku pracy dla Polaków.
W.S: Partia Pracy starała się wykorzystać te obawy, ale są one zupełnie nieuzasadnione. Polacy zajmują te miejsca pracy, jakie zostały zwolnione przez Irlandczyków, kiedy ci znaleźli lepsze oferty, lub zwyczajnie nie chcieli się już takiej pracy podjąć. Nie jest to więc typowe displacement, kiedy jednego pracownika zastępujemy innym, tańszym...
A.P: I tutaj znów pojawia się ów „polski hydraulik” – czy to nie jest jednak tak, że będąc świetnymi fachowcami, tak doskonale sprawdzonymi na tutejszym rynku, nie obserwujemy też tendencji wewnętrznego zaniżania stawek przez nowoprzybyłych? Czy sami nie psujemy sobie rynku, godząc się na niższe wynagrodzenie w zamian za jakąkolwiek pracę?
W.S: Niestety, istnieje takie ryzyko. Są dwa aspekty tego problemu: prawny i moralny. Jako Ambasada możemy interweniować na poziomie prawa. Stąd negocjujemy niekorzystne kontrakty, wymagamy wywiązywania się z kodeksu pracy, możemy naciskać na nieuczciwych pracodawców o zmianę zasad zatrudnienia. Lecz problem powstaje na płaszczyźnie moralnej, kiedy taki pracodawca otwarcie mówi, że on wypłaca stawki na poziomie ustawowego minimum, natomiast na wszelkie zastrzeżenia wobec kontraktu jest już za późno, bowiem został on podpisany. Nieznajomość języka nie działa tu na naszą korzyść – przecież zawsze można było zatrudnić tłumacza... Dlatego naszym zadaniem, jako Ambasady, jest nie tylko interweniowanie, ale również kierowanie tych osób do odpowiednich instytucji, związków zawodowych, mediów, gdzie mogą walczyć o równe traktowanie. Dlaczego bowiem polska pielęgniarka ma zarabiać mniej?
A.P: Ale często sami godzimy się na taki stan rzeczy, przyjmując pracę poniżej kwalifikacji czy wynagrodzenia, stojąc przed dylematem: „ta, albo żadna”?
W.S: Trochę tak jest i ja rozumiem taki sposób myślenia. Trudno jest być konkurencyjnym wobec pracowników stąd – na początku często brakuje nam doświadczenia, nie znamy wystarczająco dobrze języka. To jest właśnie ten dylemat, jaki każdy musi rozwiązać sam: czy jestem konkurencyjny dlatego, że jestem tańszy, czy dlatego, że coś potrafię. N początku łatwo godzimy się na proponowane warunki, ale z czasem zauważamy, że coś tu jest nie tak – nasi irlandzcy koledzy zarabiają więcej, dlatego i my żądamy podwyżek. Ale rodzi się możliwość, że na nasze miejsce niestety przyjdą inni, gorzej kwalifikowani, ale tańsi. To jest główną obawą związków zawodowych, zwłaszcza w kontekście przyjmowania nowych krajów członkowskich do Unii Europejskiej.
A.P: A czy przewiduje Pan jakiś punkt krytyczny w liczbie napływających Polaków, poza którym nasza obecność tutaj przestanie być tak mile widziana?
W.S: Trudno przewidywać przyszłość. Choć otworzyły się inne europejskie rynki pracy, Irlandia i Wielka Brytania wciąż – głównie z uwagi na język – będą przyciągać najwięcej emigrantów. Pamiętajmy też, że te ruchy migracyjne odbywają się w obie strony, część ludzi wyjeżdża, na ich miejsce pojawiają się nowi. Ważne, żebyśmy nie wikłali się tutaj, jako społeczność, w kłopoty, które zaszkodzić mogą ogólnemu wizerunkowi. Obecnie dużym problemem są pijani kierowcy - szacuje się, że do końca roku na drogach zginie 400 osób. Statystyki Gardy mówią, że jedna na cztery ofiary to imigrant. Lecz, o ile Polacy nie będą częstymi uczestnikami przestępstw czy wykroczeń, w tej kwestii byłbym optymistą.
A.P: Wiele się mówi o podobieństwach Irlandii i Polski – historia, religia, usposobienie. Pozwala to wróżyć, że nasz kraj czeka podobny dobrobyt, jaki dziś obserwujemy na Zielonej Wyspie. Ale celtycki tygrys miał zupełnie odmienne warunki, sprzyjające jego narodzinom – czy nie powinniśmy być bardziej sceptyczni co do ziszczenia się cudu gospodarczego nad Wisłą?
W.S: Przede wszystkim nie można zapominać, że początki irlandzkiego boomu sięgają roku 1993, zatem 20 lat od akcesji do Unii. Po drugie, nie jesteśmy niestety włączeni w anglojęzyczny krąg kulturowy, a to właśnie zewnętrzne inwestycje – głównie ze Stanów Zjednoczonych – przyczyniły się do tego rozwoju. Pod tym więc względem nie jesteśmy konkurencyjni. Ale mamy inne zalety, na przykład położenie geograficzne. Stajemy się punktem wypadowym na Wschód dla wielu zachodnich firm. A przede wszystkim, mamy dobrze wykształconą, pracowitą kadrę, ogromny potencjał ludzki. Dużo możemy się więc od Irlandczyków nauczyć i rozwijając odpowiednie sektory gospodarki – głównie handel i inwestycje – mamy szanse na powtórzenie ich sukcesu.
A.P: Czy Polacy wracający z emigracji wniosą coś nowego do naszego społeczeństwa? Czy nauczeni żyć w nowoczesnym, multikulturowym społeczeństwie, gdzie panuje wysoka kultura pracy, będziemy potrafili przeszczepić je na polski grunt?
W.S: Mam taką nadzieję. Sądzę, że wielu młodych ludzi, którzy są tutaj z rodzinami, zostaną w Irlandii na dłużej, nie wiem czy na zawsze. Ale spora część z nich wróci, by oszczędzone pieniądze inwestować w coś swojego – Polacy to bardzo przedsiębiorczy naród, o czym świadczą otwierające się nawet tutaj sklepy, firmy, punkty usługowe. Myślę, że życie na emigracji na pewno nas wzbogaca, a pewne wzory skutecznie możemy przenosić na polską gospodarkę – przede wszystkim, należy położyć nacisk na inwestycje w wysokie technologie, branżę finansową, usługi. A wyniesiona kultura pracy, sposób jej organizacji, nawet standardy zachowań obowiązujące w zachodnich firmach z czasem staną się normą i u nas.
A.P: Decyzje o powrocie są często bardzo trudne. Pan po czterech latach wraca do Warszawy?
W.S: Zgadza się. Po czteroletniej misji na placówce, przyjęte jest, iż dwa lata powinno się spędzić w kraju. Mój następca – dr Tadeusz Szumowski – urzędował wcześniej w Ambasadzie RP w Londynie i Sydney, stąd jest to człowiek doświadczony, bardzo dobry dyplomata, niezwykle zaangażowany w swoją pracę. Uważam, że to bardzo dobry wybór i sam go zachęcałem do przyjazdu do Irlandii, bowiem osobiście znamy się z czasów wspólnej pracy na placówce w Londynie. Z wykształcenia historyk, w przeszłości angażował się w działalność w „Solidarności”, jego żona znana jest z pracy na rzecz organizacji pozarządowych oraz działających na rzecz praw kobiet. Dlatego jestem spokojny o tę nominację i mam nadzieję, że zmiany w Ambasadzie w Dublinie, jakie będą miały miejsce na jesieni, będą z korzyścią dla całej polskiej społeczności w Irlandii.
A.P: Pozostaje nam więc czekać do września. Dziękuję bardzo za rozmowę.
Rozmawiała: Anna Paś
Dublin, 19.07.2006
Źródło:
|
Serwisy specjalne
14 stycznia 2007 w Temple Bar Music Centre - finał WOŚP. Bądź tam!
Pravda Bar już nas przyzwyczaiła do swoich niedzielnych zakręconych imprez filmowych i muzycznych.
8 grudnia w klubie Crawdaddy będzie można naładować słoneczne akumulatory.
Muzeum Narodowe w Dublinie zaprasza na wystawę poświęconą historii gitary elektrycznej.
